Polikistik Over Sendromu (PCOS) (PKOS), üreme çağında sık görülen hormonal bir durumdur ve yalnızca adet düzenini değil; cilt, saç, kilo eğilimi, metabolik denge ve gebelik planını da etkileyebilir.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), PCOS’un üreme çağındaki kadınların yaklaşık %6–13’ünü etkileyebileceğini ve olguların %70’e kadarının tanı almadan kalabildiğini bildirir. Bu nedenle “bir süredir bir şeyler yolunda değil” hissiyle gelen pek çok kişide, doğru değerlendirme fark yaratır.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) hangi işaretlerle kendini gösterebilir?
PCOS’un tek bir “klasik” tablosu yoktur; kişiden kişiye değişir. En sık karşılaşılan işaretler şunlardır:
- Adet düzensizliği (seyrek adet, uzun aralar, bazen beklenmedik kanamalar)
- Yumurtlama düzensizliği (gebelik planında gecikme)
- Androjen artışı bulguları (tüylenme artışı, akne, saçlarda seyrelme)
- Kilo artışı eğilimi veya kilo vermede zorlanma (her PCOS’ta şart değildir)
- İnsülin direnci/metabolik dalgalanmalar (bazı kişilerde daha belirgin)
Doç. Dr. Kemal Atasayan'ın Web Sitesinde vurgulandığı gibi PCOS, endişe yaratabilen ama doğru planla yönetilebilen bir durumdur.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Tanısı Nasıl Konur?
“Sadece ultrasonda kist görmek” yeterli mi?
PCOS tanısı genellikle; öykü, muayene, ultrason ve gerekli kan testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konur. 2023 Uluslararası Kanıta Dayalı PCOS Kılavuzu, tanı ve yönetimde standart, bütüncül ve kişiye özel yaklaşımı öne çıkarır (kılavuzda çok sayıda öneri ve pratik nokta yer alır).
Önemli bir nokta: Ultrasonda “polikistik görünüm” tek başına PCOS demek değildir. Benzer yakınmalara yol açabilecek başka durumlar da dışlanmalıdır; bu yüzden tanı her zaman “tek bir bulguya” dayandırılmaz.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) sadece “kilo” meselesi değil
PCOS, zayıf ya da normal kiloda kişilerde de görülebilir. WHO da PCOS’un bazı gruplarda metabolik sorunlarla daha sık birlikte seyredebileceğini belirtir. Burada hedef, kilo üzerinden yargılamak değil; hormonal denge, yumurtlama ve metabolik sağlığı birlikte değerlendirmektir.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Yönetiminde amaç ne? 3 ana hedef
PCOS yönetimini genellikle üç başlıkta ele alırız:
- Adet/yumurtlama düzeni ve gebelik planı
- Cilt ve tüylenme gibi androjen bulguları
- Metabolik sağlık ve uzun vadeli risklerin dengelenmesi
Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji (ACOG), PCOS’un yalnızca üreme sistemini değil, vücudun farklı alanlarını etkileyebildiğini; tedavinin ise belirtilere ve hedefe göre planlandığını vurgular.
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Olanlara Günlük Hayatta Neler Yardımcı Olabilir?
2023 kılavuzunda yaşam tarzı desteği (beslenme, hareket, uyku ve stres yönetimi) PCOS yönetiminin temel parçalarından biri olarak ele alınır. Pratikte küçük ama sürdürülebilir adımlar daha etkilidir:
- Düzenli yürüyüş/direnç egzersizleri
- Protein–lif dengesi iyi bir beslenme düzeni
- Uyku saatlerini mümkün olduğunca sabitlemek
- Stresi “sıfırlamak” yerine yönetilebilir hale getirmek
Polikistik Over Sendromu (PCOS) Olup Gebelik Planlayanlar İçin Nazik Bir Çerçeve
PCOS’ta yumurtlama düzensizliği sık görüldüğü için gebelik planı bazen zaman alabilir. Bu noktada; yumurtlamayı destekleyen tedaviler, gerekirse aşılama veya tüp bebek gibi seçenekler kişiye özel değerlendirilir. ACOG, gebelik hedefi olan PCOS’lu kişilerde farklı tedavi seçeneklerinin planlanabildiğini belirtir.
PCOS Hakkında Sık sorulan sorular
PCOS tamamen geçer mi?
PCOS çoğu kişide dönem dönem değişen bir seyir gösterebilir; amaç, belirtileri ve riskleri yönetmektir.
Adetim düzenli; yine de PCOS olabilir mi?
Evet, bazı kişilerde adet düzenli olsa bile diğer bulgular öne çıkabilir. Bu nedenle değerlendirme bütüncül yapılır.
Ne zaman başvurmak iyi olur?
Adet araları belirgin açıldıysa, tüylenme/akne hızlandıysa, gebelik planı 6–12 ay içinde olmuyorsa veya metabolik şikâyetler eşlik ediyorsa değerlendirme faydalı olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı için hekim değerlendirmesi gereklidir.
Randevu ve detaylı bilgi için: kemalatasayan.com/iletisim
Instagram: instagram.com/doc.dr.kemalatasayan/
