HPV (Human Papillomavirus), cilt ve genital bölgede enfeksiyon yapabilen çok yaygın bir virüs grubudur. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), aşılanmamış kişilerin büyük çoğunluğunun hayatının bir döneminde HPV ile karşılaşacağını belirtir. Bu bilgi tek başına bile şunu anlatır: HPV konuşurken amaç “panik” değil, doğru takip ve korunma planı oluşturmaktır.
HPV pozitif çıktım: Bu ne demek?
HPV testinin pozitif olması, virüsle karşılaşıldığını gösterir. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI), HPV enfeksiyonlarının çoğunun bağışıklık sistemi tarafından 1–2 yıl içinde kendiliğinden temizlendiğini belirtir.
Bu yüzden “HPV pozitif” sonucu tek başına kötü bir senaryo anlamına gelmez; asıl önemli olan HPV’nin tipi (yüksek risk mi, düşük risk mi) ve tarama testlerinin (Pap smear/HPV testi) birlikte değerlendirilmesidir.
Yüksek risk – düşük risk HPV farkı
HPV tipleri kabaca iki grupta ele alınır:
- Düşük risk HPV: Daha çok genital siğil gibi iyi huylu lezyonlarla ilişkili olabilir.
- Yüksek risk (onkogenik) HPV: Rahim ağzı hücrelerinde zamanla değişikliklere (prekanseröz lezyonlar) yol açabilen tipleri içerir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), tarama ile bu değişikliklerin erken yakalanıp tedavi edilebildiğini vurgular.
HPV kanser yapar mı?
HPV ile ilişkili kanser riski, genellikle yüksek risk HPV’nin yıllarca kalıcı olması durumunda artar. NCI, kısa süreli HPV enfeksiyonlarının kanser yapmadığını; riskin “kalıcı enfeksiyon + hücresel değişiklikler” sürecinde ortaya çıktığını anlatır.
Bu nedenle odak, “tek bir test sonucundan” ziyade, kişiye özel izlem planıdır.
Tarama testleri: Pap smear ve HPV testi
Tarama yaklaşımı ülkelere ve yaş gruplarına göre değişebilir. WHO, HPV testinin rahim ağzı kanseri taramasında kullanılabildiğini ve taramanın belirli yaşlardan itibaren düzenli aralıklarla yapılmasını önerir.
Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Derneği (ACOG), 30–65 yaş aralığında birden fazla tarama seçeneğinin (HPV testi, Pap smear veya birlikte test) kullanılabildiğini özetler. ACOG
Sizin için “en doğru” tarama, yaşınıza ve öykünüze göre hekim değerlendirmesiyle belirlenir.
Güncel not: “Kendi kendine örnek alma” (self-collection) gündemde
Bazı ülkelerde HPV taraması için kişinin kendi kendine vajinal örnek almasına yönelik seçenekler daha çok konuşuluyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) 2024’te sağlık kuruluşu içinde self-collection seçeneğini genişleten onaylar verdiğini; 2025’te ise evde örnek alınmasına yönelik ilk “at-home” cihaz onayını duyurdu. U.S. Food and Drug Administration+2Reuters+2
Not: Bu uygulamaların yaygınlığı ülkeye göre değişir.)
HPV aşısı: Ne işe yarar, kimlere önerilir?
WHO, HPV aşılarının HPV enfeksiyonunu ve HPV ile ilişkili kanserleri önlemede önemli bir araç olduğunu belirtir.
CDC’ye göre HPV aşısı rutin olarak 11–12 yaşta önerilir; 9 yaştan itibaren başlanabilir ve aşılanma fırsatı kaçırıldıysa 26 yaşa kadar “yakalama” (catch-up) yaklaşımı vardır.
27–45 yaş aralığında ise aşı herkes için rutin değildir; CDC ve ACOG, bu yaş grubunda aşının hekimle birlikte karar verilerek değerlendirilebileceğini vurgular. Ayrıca FDA, GARDASIL 9 için endikasyon yaş aralığını 9–45 olarak belirtir.
Doz sayısı yaşa göre değişir: 15 yaşından önce başlayanlarda çoğunlukla 2 doz; 15 yaş ve sonrasında başlayanlarda 3 doz gündeme gelebilir.
Korunmada neler gerçekten yardımcı olur?
WHO; kondomun HPV riskini azaltmada önemli olduğunu, sigara içmemenin/bırakmanın kalıcı HPV riskini azaltabileceğini ve tarama + aşının birlikte korumayı güçlendirdiğini vurgular.
Kondom çok kıymetlidir; fakat HPV’nin cilt temasıyla da bulaşabilmesi nedeniyle “tam koruma” garantisi olarak görülmemelidir.
HPV Hakkında Sık Sorulan Sorular
HPV pozitifsem ilişki tamamen yasak mı?
Genel bir yasak listesi yerine, korunma ve takip planını hekimle birlikte konuşmak daha doğrudur.
HPV bende çıktıysa partnerimde de var mıdır?
HPV çok yaygın olduğu için net “evet/hayır” demek doğru olmaz. Değerlendirme partner öyküsüne göre planlanır.
HPV pozitiflik tekrar negatif olur mu?
Evet, çoğu enfeksiyon bağışıklık sistemiyle temizlenebilir.
Aşı oldum, taramaya gerek yok mu?
Hayır. Aşı çok güçlü bir korunmadır ama tarama programları yine de önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi planı için hekim değerlendirmesi gereklidir.
Randevu ve detaylı bilgi için:
https://kemalatasayan.com/
Instagram: https://www.instagram.com/doc.dr.kemalatasayan/
